rietveldwoningen reeuwijk


Vanuit een grote ambitie om volkswoningbouw te realiseren ontwikkelde architect Gerrit Rietveld vele vooruitstrevende plannen. Hij kreeg hiermee echter maar weinig voet aan de grond. De 52 om-en-omwoningen in Reeuwijk, opgeleverd in 1959, vormen slechts één van drie gerealiseerde sociale woningbouwprojecten in zijn omvangrijke oeuvre. Uniek aan het project is dat de woningen om-en-om gegroepeerd zijn: de voordeur van een woning ligt daarbij steeds tussen de achtertuinen van de buren, zodat voor- en achtergevel van de zes woonblokjes gelijkwaardig zijn. Ondanks hun unieke karakter en cultuurhistorische waarde zijn de woningen (nog) niet aangewezen als beschermd monument.

Op basis van de destijds geldende eisen in de woningwet werden de woningplattegronden al in de ontwerpfase verkleind. De badkamers zijn daardoor naar huidige maatstaven erg krap bemeten, en de bergruimte in de woningen is beperkt. Ook laat het om-en-omprincipe zich moeilijk verenigen met de hedendaagse behoefte aan privacy in de achtertuin.


Als gevolg onttrekt een wildgroei van schuttingen en tuinbergingen de woningen inmiddels aan het zicht vanaf de straat. En sinds een renovatie in de jaren 80, waarbij gevelelementen zijn vervangen en er een hellend dak op de woningen is geplaatst, is het om-en-omproject bovendien nog maar nauwelijks als een werk van Rietveld te herkennen.

De huurwoningen zijn inmiddels toe aan grondig herstel. Vanuit de behoefte om daarbij ook de gebruikswaarde van de woningen te vergroten is onderzocht in welke mate de woningen energetisch te verbeteren zijn. Daarnaast is gezocht naar oplossingen voor bergruimte, erfafscheidingen en het vergroten van de badkamers. Een casco-restauratie kan aangegrepen worden om kozijnen en daken weer in hun oorspronkelijke vorm te herstellen. Door daarbij een aantal slimme (maar eenvoudige) energiebesparende en isolerende maatregelen te nemen zijn de woningen te verbeteren tot energielabel A+.


Op termijn ligt ook aardgasvrij wonen binnen handbereik, bijvoorbeeld door een combinatie van lagetemperatuurverwarming en een warmtepomp.

In ons ontwerp combineren we nieuwe tuinbergingen en erfafscheidingen met groene hagen van verschillende hoogte. De hagenstructuur beweegt mee met het ritme van de om-en-omwoningen, maar staat hier, in tegenstelling tot de bestaande schuttingen en aanbouwtjes, duidelijk los van. De gerestaureerde woningen komen daarmee straks weer goed tot hun recht, zonder dat we daarbij teruggrijpen op de oorspronkelijke openheid van de achtertuinen. Aanvullend is onderzocht of (de toch al zeer beperkte) extra berg-/installatieruimte behouden kan blijven in de vorm van een flauw hellende dakopbouw. In een sterk terugliggende uitvoering zal deze slechts minimaal zichtbaar zijn vanaf de straat, terwijl de opbouw door zijn oost-west-ligging zeer geschikt is als dakconstructie voor het plaatsen van zonnepanelen.

artist impression van de gerenoveerde woningen

Jan Rietveld filmt de door zijn vader ontworpen woningen, ca. 1959

1804_06
1804_05

om-en-om-woningen ca. 1960 (Pieter Brattinga, © stichting auteursrechten G. Th. Rietveld)

nieuwe beukenhagen met verschillende hoogtes als erfafscheiding

huidige toestand met schuttingen en aanbouwtjes

programma: 52 sociale huurwoningen
grootte: 5000 m2 BVO
plaats: Reeuwijk
jaar: 2018-heden

opdrachtgever: WDJA / Woningbouwvereniging Reeuwijk
klimaatadvies: Climatic Design Consult, Nijmegen
status: voorontwerp, haalbaarheidsstudie

architect 1959: G. Th. (Gerrit) Rietveld

impressies: WAX Architectural Visualizations